Obecnie piszę na: KobiecaStronaPrawa.pl
Z dniem 15 kwietnia 2016 r. ten blog stał się miejscem archiwalnym.

Dłuższe spotkanie z Philipem Zimbardo i Stanfordzkim Eksperymencie Więziennym

piątek, 31 maja 2013

Efekt Lucyfera. Dlaczego dobrzy ludzie czynią zło? - Philip G. Zimbardo
lubimyczytac.pl
autor: Philip Zimbardo
tytuł: Efekt Lucyfera. Dlaczego dobrzy ludzie czynią zło?
tytuł oryginału: The Lucifer Effect. How Good People Turn Evil?
red. naukowa: Maria Materska
Wydawnictwo: PWN
miejsce: Warszawa
rok: 2008
stron: 462
źródło: wypożyczona z biblioteki
Efekt Lucyfera to pozycja spoza okręgu literatury pięknej. W bibliotece znaleźć ją można na półkach psychologii współczesnej a dopisek "podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego" sugeruje, że jest rzetelną i wnikliwą analizą.

Czyta się ją stosunkowo lekko jak na podręcznik, co zresztą zauważyłam jak dotąd we wszystkich amerykańskich podręcznikach z jakimi miałam do czynienia. Być może to specyfika tamtejszego systemu nauki, ale treści zapisane na stronach wydają się tak oczywiste, kartki płynnie przechodzą przez palce i nie wiadomo kiedy pojawia się koniec rozdziału. Gorzej jednak kiedy ktoś nas zapyta o czym to było - bo uchwycić sedno przekazu to już zdecydowanie trudniej. Z mojej małej praktyki "podręczników amerykańskich" zapamiętałam jedno: czyta się świetnie, byleby nie pod naukę do egzaminu/ zaliczenia.

Na szczęście Efekt Lucyfera czytałam dla siebie więc problemów nie miałam. 
A wracając do samej książki najwyższy czas wspomnieć czego dotyczy. Być może kiedyś obiło się Wam o uszy pojęcie: Stanfordzkiego Eksperymentu Więziennego czy po prostu Eksperymentu Więziennego? Jeśli nie to tak w największym skrócie: w ramach eksperymentu podzielono grupę studentów na więźniów i strażników by w ciągu 14 dni zobaczyć jak zmienia się zachowanie ludzi w tak specyficznych warunkach. 
Prezentując cel eksperymentu powiedziałem im, że w moim przekonaniu, wszystkie więzienia stanowią fizyczną metaforę utraty wolności, którą każdy z nas z różnych powodów odczuwa w inny sposób. Jako psycholodzy społeczni  chcieliśmy zrozumieć psychologiczne bariery , jakie więzienia stwarzają pomiędzy ludźmi.
Niestety już 6. dnia musiano przerwać eksperyment, bowiem strażnicy zaczęli poniżać więźniów, zmuszając ich m.in. do symulowania póz homoseksualnych. Po 6 dniach... 
Granica pomiędzy dobrem a złem, która kiedyś wydawała się być nieprzenikalna, okazała się jak najbardziej możliwa do przekroczenia.
Jakiś czas później świat obiegły zdjęcia z Abu Ghraib (można znaleźć w wyszukiwarce Google - UWAGA: dla osób o mocnych nerwach, zdjęcia są brutalne). 
jak i dlaczego mogło dojść do fizycznych i psychologicznych nadużyć popełnianych wobec więźniów przez amerykańską Żandarmerię Wojskową  w Więzieniu Abu Ghraib w Iraku.
A ludzie zaczęli nagle się zastanawiać jakie były przyczyny takiego zachowania: patologiczna sytuacja w domu rodzinnym, skłonności sadystyczne...?

Odpowiedzią na te i inne pytania jest właśnie Efekt Lucyfera, który zawiera materiały "z pierwszej ręki", bowiem Philip Zimbardo był organizatorem Eksperymentu Więziennego, a później ekspertem w sprawach związanych z Abu Ghraib i innych podobnych przypadkach. Jego wnikliwa analiza zawarta w książce zawiera zarówno obszerny opis eksperymentu na podstawie dzienników osobistych uczestników i rejestrowanych nagrań oraz część analityczną, próbującą wytłumaczyć procesy jakie stanowią trzon dehumanizacji i bestialskich zachowań człowieka wobec drugiego człowieka. Bogate dzieło naukowe nie ogranicza się jednak do powyższych spraw, wspominając o wielu, wielu innych, w które czasem dość trudno uwierzyć... Szerzej o informacjach zawartych w utworze będzie w jednym z następnych postów.

Jednak już teraz mogę powiedzieć, że przeczytanie Efektu Lucyfera było dla mnie interesującą wędrówką w głąb natury człowieka. Wyniosłam w niej wiele spostrzeżeń, innego spojrzenia na człowieka - na jego zachowanie w zależności od sytuacji (kontekstu). Nie było dla mnie zaskoczeniem jak bardzo można manipulować człowiekiem, bo miałam już za sobą "Rozmowy z katem" czy dzieła Orwella. Ale mimo to szokowało i gdzieś wewnątrz bolało jak niewielka granica dzieli dobro od zła.

Książkę przeczytałam w ramach wyzwania:

7 komentarzy:

  1. Mi by raczej nie przypadła do gustu:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Ja też słyszałam o tym eksperymencie tyle, że czytałam o nim chyba w jakiejś gazecie. Bardzo mnie to zszokowało, że ktoś kto na codzień jest miłą i sympatyczną osobą w ciągu 6 dni może stać się diabłem...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. mnie nie zszokował fakt, że tak się stało, bo zdaję sobie sprawę jak bardzo na zachowanie człowieka wpływa dane środowisko, jedyne co to, że aż tak szybko i tak niewiele potrzeba by a każdego z nas "wyszła bestia"..

      Usuń
  3. Pamiętam, że na studiach, w ramach zajęć z psychologii, czytaliśmy książki Zimbardo.

    OdpowiedzUsuń
  4. Widziałam niemiecki film o tym eksperymencie, książki nie czytałam i w sumie nie wiem do końca, jakie dokładne wydarzenia tam miały miejsce, a jakie nie, ale to przerażające, co może wyjść z człowieka w tak hermetycznej sytuacji w ciągu kilku dni, jeżeli wie, że ma władzę...

    OdpowiedzUsuń
  5. Bardzo chętnie przygarnęłabym tą książkę.. poszukam na pewno.

    OdpowiedzUsuń

Cześć,
cieszę się, że chcesz zostawić po sobie ślad na moim blogu. Pamiętaj jednak, że komentarze na mojej stronie obsługuje Disqus. Dzięki niemu, jeżeli odpowiem na Twój komentarz zostaniesz powiadomiony e-mailowo :)
Pozdrawiam
Ania